การวัดปริมาณสาร

การวัดปริมาตรของสาร 

              ปริมาตร (volume) หมายถึง จำนวนที่บอกขนาดของรูป 3 มิติ ในทางคณิตศาสตร์โดยทั่วไปมักจะกล่าวถึงปริมาตรของของแข็งที่มีรูปทรงเรขาคณิต ส่วนปริมาตรของของเหลวจะวัดต้องอาศัยภาชนะในการตวง ปริมาตรมีหน่วยเป็น ลูกบาศก์เมตร (m3) เช่น ช้อนตักสาร หลอดหยด หลอดฉีดยา กระบอกตวง บีกเกอร์ 

           วิธีใช้อุปกรณ์วัดปริมาตร 

     1. ช้อนตักสาร ใช้ตักสารที่เป็นของแข็ง 

- ห้ามตักสารที่ยังร้อน 

- ไม่กดสารในช้อน และปาดปากข้อนเพียงครั้งเดียว 

- ตักสารแล้วทำความสะอาด ทำให้แห้งก่อนตักสารอื่น 

     2. หลอดหยด ใช้วัดปริมาตรของของเหลว 

- นับจำนวนหยดของเหลวต่อปริมาตร 1 ลูกบาศก์เซนติเมตร 

- ใช้หลอดหยดดูดของเหลวปริมาณใกล้เคียงกับที่ต้องการ 

- ห้ามหงายหลอดหยด บีบจุกยางให้ของเหลวหยดทีละหยดอย่างสม่ำเสมอ 

- ใช้เสร็จแล้วให้ถอดจุกยางออก ล้างให้สะอาด วางไว้ให้แห้ง 

     3. หลอดฉีดยา ใช้วัดปริมาตรของของเหลว 

- เลือกขนาดหลอดฉีดยาให้เหมาะสมกับปริมาตรของของเหลวที่ต้องการใช้ 

- ไล่อากาศออกจาหลอดให้หมด 

- จุ่มปลายหลอดลงในของเหลว ดึงก้านหลอดขึ้นจนส่วนโค้งต่ำสุดของลูกยางตรง กับขีดปริมาตรที่ต้องการ 

- ใช้เสร็จแล้วแยกแต่ละส่วนออกล้างให้สะอาดวางให้แห้งนำมาสวมกลับเข้าตามเดิม 

     4. กระบอกตวง ใช้วัดปริมาตรของของเหลว 

- ใช้กระบอกตวงที่เหมาะสมกับปริมาตรของเหลวที่จะวัด 

- อ่านปริมาตรต้องให้ขีดบอกปริมาตรและส่วนโค้งต่ำสุดหรือสูงสุดอยู่ในระดับสายตา 

- ใช้เสร็จแล้วล้างให้สะอาดระวังการล้มแตก 

      5. บีกเกอร์ 

- ปกติใช้ตวงของเหลวเพื่อใช้ในการเตรียมสารละลาย 

- มีขนาดตั้งแต่ 50 ลูกบาศก์เซนติเมตรจนถึง 2 ลิตร 

       การหาปริมาตรของของแข็ง มีวิธีการหา 2 วิธี ดังนี้ 

        1. วัตถุที่มีรูปทรงเรขาคณิต หาได้จากการวัดส่วนต่าง ๆ แล้วนำมาคำนวณหาโดยการ 

ใช้สูตร ดังนี้ 

ปริมาตรรูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก = กว้าง x ยาว x สูง 

ปริมาตรรูปสี่เหลี่ยมลูกบาศก์ = ด้าน x ด้าน x ด้าน 

ปริมาตรรูปทรงกระบอก = r2h (r = รัศมี, h = ความสูง) 

ปริมาตรรูปทรงกลม = 4r3 

        2. วัตถุไม่เป็นรูปทรงเรขาคณิตทำได้โดยนำวัตถุชนิดนั้นไปแทนที่น้ำในถ้วยยูรีกาแล้วตวงหาปริมาตรของน้ำที่ล้นออกมาซึ่งจะมีค่าเท่ากับปริมาตรของวัตถุนั้นตามหลักของ

อาร์คีมีดิส